LAZERLER ve UYGULAMALARI

Deride lazer uygulamaları tıpta en hızlı gelişen alanlardan biridir. Son 10 yılda lazer teknolojisihızla gelişmiştir. Lazerlerin etkilerini anlamak için lazer ile dokuların etkileşiminin bilinmesi gerekir.

Lazer Doku Etkileşimi
Kullanılan lazerlerin hemen tamamı seçici fototermoliz teorisine dayanır. Bu teoriye göre doku içine iyi olarak alıyor ise atım süresinin uzun olması hedef dokunun relaksasyon zamanından kısa yada eşittir. Bu durumda yeteri kadar enerjinin dokuya verilerek ısı etkisiyle dokunun tahrip edildiği düşünülür. Bu nedenle lazerlerde uygun dalga boyu, atım süresi ve birim alana verilen enerji önemlidir. 

Dalga Boyu
Dalga boyu hedeflenen dokuya göre seçilir. Alyuvarlardaki hemoglobin yada derinin renk maddesi olan melanin hedef alınıyor ise bunlara özel dalga boyları hedef alınır. Dövme (tattoo) boyası, yada kazalar sonucu derinin içerisine işlemiş ve deride leke bırakan asfalt yada grafit lekelerinde daha farklı dalga boyu kullanılmalıdır.Lazerlerin dalga boyları büyüdükçe doku içerisine girmeleri artar. 

Atım Süresi (Pulse genişliği)
Atım süresi yani lazerin dokuya verilme süresi hedef dokunun boyutları ile ilgilidir. Küçük bir dövme lekesi için atım süresi nanosaniye (saniyenin milyarda biri) kadar iken, küçük damarlar için bu süre mikrosaniye (saniyenim milyonda biri) yada milisaniye (saniyenin binde biri) kadar olacaktır.Damarlar büyük ise daha uzun süreli lazer uygulanması gerekecektir. Kıl kökleride yine milisaniyeler içerisinde etkilenirler. İnce tüylerde atım süresi ise daha kısa olacaktır. Atım süresi aynı zamanda lekelerin büyüklüğü ile de ilgilidir. Küçük lekeler lazerden lazerin neden olduğu ısıyı hızla çevreye dağııtırlarken büyük lekelerde ısının etrafa dağılması daha yavaş olacaktır.  

Fluens (fluence) yada birim alana düşen enerji miktarı
Belli bir alana düşen enerji miktarı joul/cm2 olarak ifade edilir. Hedef doku vücud yüzeyinden daha derine indikçe lazer ışığının genişliği önem kazanmaya başlar. Işık dokulardan geçtikçe dağılmaya başlar ve enerjisi azalır. Daha geniş ışık huzmesi ile daha fazla enerji taşınır. Daha fazla enerji verilirken derinin soğutularak istermeyen etkilerin azaltılması amaçlanır. Soğutma özellikle koyu tenli kişilerde önemlidir. 

Damarsal Lekeler
Uzun dalga boylu ve atım süresinin ayarlanması ile lazerlerin damarsal lekelerin tedavisinde de kullanımına olanak vermiştir. 450 microsanaiye ile milisaniyeler arasında lazer enerjisi verilmesi ile bu başarılabilmiştir. Bir lazer çeşidi olan Pulse Dye Lazerlerde 1,5-40 milisaniyeler arasında atım yapabilir. Bu lazerlerin dalga booyu ise 585-595 nanometre kadardır bu dalga booyu alyuvarların bu enerjiyi içerisine çekebilecek yüksekliktedir. Şarap lekeleri (port wine stain), hemanjiomlar (deri yada iç organlarda olabilen damarların fazla gelişimi sonucu ortaya çıkan bir çeşit hastalık) uygun dalga boyları seçilerek tedavi edilebilir. Kısa dalga boyları derinin renk maddesi olan melanin tarafından tutulduğu için deride fazla ısınmaya neden olacağından koyu tenli veya bronzlaşmış kişilerde tadavide sınırlamalara neden olmaktadır.Uzun atım süreli, uzun dalga boyuna sahip alexandrite (755nm), diode (810nm) ve Nd-Yag (1064) lazerler de damarsal lekelerin tedavisinde kullanılabilmektedir. Bacaktaki damar genişlemelerinde de kulanılabilmektedir. 

Cilt lekeleri
Derideki lekeler en iyi şekilde derinin renk maddesi olan melanin en iyi içerisine çektiği lazer ışınları ile tedavi edilebilir. Bunun için kullanılan dalga boylarının çoğunluğu görülebilen ışık boyundadır ve yaklaşık olarak 1064 nm kadardır. Kısa dalga boyları aslında derinin renk maddesi olan melanin tarafından daha iyi emilebildiği halde kısa dalga boyları deride fazla ilerleme gösteremez. Alexandrite (755nm), Nd-Yag (1064nm) nin etkili olduğu bilinmektedir. Yüzeyel lekelerde kısa dalga boyları daha etkili iken derin lekelerde daha uzun dalga boyları etkilidir. Lentigo ve seboreik keratoz denilen lekelerde lazer tedavisinden iyi sonuç alınırken, kafeole (cafe au lait) ve Becker lekelerinde lazerin ne kadar etkili olacağı önceden bilinemez. Benzer şekilde melasma (gebelik lekesi) ve iltihap sonucu oluşan cilt lekeleri de tedavide zorluklar gösterirler. Becker lekelerinde Q switch lazerler ile uzun atım süreli lazerlerin birlikte kullanılmasıyla sonuç alınabilir. Melasma ve iltihap sonucu deride leka kalmasının en iyi tedavisi hidrokinon kremlerin kullanılmasıdır.Ota nevüs (ota nevus) de renk maddesi olan melanin dermista oldukça yaygın olarak dağılım gösterir Q switch ruby, alexandrite ve Nd-Yag lazer ile tedavi edilebilir.

Epilasyon için lazerler
İstenmeyen tüylerden kurtulmak için lazerlerin derinin renk maddesi olan melanin tarafından içine çekilmesi ile mümkün olabilmektedir. Lazerlerin bu konudaki ilk çalışması uzun atım süreli ruby lazerlerle yapılmış, bunu alexandrite izlemiş daha sonraları ise diod ve Nd-Yag lazerler izlemiştir.
Koyu renkli tüylerde dalga boyları daha az önemli iken açık renkli tüylerde melaninin lazeri içerisine çekmesi için dalga boyu daha önemli olmaktadır. Çünkü açık renkli tüylerde melanin maddesi daha az olduğu için kısa dalga boylu lazerler daha etkili olmaktadır. Buna ilave olarak daha kısa atım süreleri daha fazla etkili olurlar. Büyük koyu renkli türlerin açık tenli kişilerde lazer ile ortadan kaldırılmaları daha kolaydır. Ancak koyu tenli olanlarda birim alana düşen enerji miktarı melanin tarafından sınırlanmaktadır.
Ten rengi önemli bir faktördür. Doğal olarak esmer olanlardan daha fazla dikkat edilmesi gereken ciltler bronzlaşmış olanlardır. Bronzlaşmış deride 1064 nm (Nd-Yag) nin altındaki dalga botları ile epilasyon yapılırken dikkatli olunmalıdır.
Epilasyonda lazer olarak 694 nm, 755 nm, 810 nm, 1064 nm ve IPL (güçlü ışık atımı) değişik oranlarda etkili bulunmuştur. Etki oranları % 70-90 arasında değişmektedir. Ancak 100 kişiden 10 unda herhangi bir etki elde edilememiştir. Kimde etkili olup kimde etkili olmayacağı da önceden tam olarak tahmin edilememektedir.
Tam olarak bilimsel verilerle ortaya konmuş olmasa da koyu tenli Akdeniz bölgesi bayanların sakal bölgesinde zaman zaman tüylenmeyi artırdığıda idafe edilmektedir. Ayrıca lazerler beyaz, kumral ve gri tüylerde etkili olmazlar çünkü bunlarda renk maddesi olan melanin yok yada çok azdır. Zamanla lazer uygulamasından sonra tüyler azalıp incelmekte bu durumda lazerin ayarlarında da buna uygun düzenlemeler yapılması gerekmektedir.  

Dövme çıkarılmasında lazerler (Tattoo removal)
Nanosaniyeler içerisinde lazer enerjisi veren lazerler etkili olabilmektedir. Q switch ruby (694 nm), alexandrite (755 nm), Nd-Yag  (1064 nm) lazer kullanılabilmektedir. Ancak çok sayıda seans gerekmektedir ve renklere göre de farklı uygulamalar gerektirmektedir. Genel olarak kırmızı renkli dövmeler 532 nm dalga boyunda yeşil ışıklı, yeşil renkli dövmeler 694-755 nm dalga boyutlarında kırmızı ışıklı lazerler tarafından ortadan kaldırılabilmektedir.
Koyu tenliler ise 1064 nm lik lazerlere daha fazla cevap verebilmektedirler. Ancak bu dalga boyu mavi ve siyah dövmeden başkasında pek etkili olamamaktadır.
Ancak lazerlerle dövmenin silinmesi esnasında lazer enerjisi ile parçalanıp vücuda dağılan boyanın allerji yapma riski olduğu ve buna karşı önlemlerin alınması gerektiğinin bilinmesi gerekmektedir. Allerji durumunda cerrahi yöntemlerle dövme çıkarılabilmektedir.